Achter de vraag zat de aanname dat bundelen geld bespaart, omdat versnippering nu eenmaal geld kost. Precies die aanname moest onderzocht worden.
De gemeente Capelle aan den IJssel had een begrotingstekort van ongeveer 20 miljoen euro. In juli 2025 legde de gemeenteraad een taakstelling op aan het vastgoed- en facilitair beheer. Een van de ombuigingsvoorstellen was een centrale beheerorganisatie voor vastgoed, voor de gemeente en twee maatschappelijke partners: Sportief Capelle en Welzijn Capelle. Er lag een besluit en er lag een bedrag. Alles wees in de richting van moeten.
De afdeling had het besluit gewoon kunnen uitvoeren. Ze koos voor moed in plaats van moeten en liet eerst onderzoeken of het klopte, voordat ze een standpunt innam. Dat is niet vanzelfsprekend in een organisatie onder financiële druk, waar elke ombuiging die slaagt welkom is. Na de eerste fase bouwden wij een go/no-go-moment in. “Nee” was daarbij een volwaardige uitkomst.
Wat de gesprekken lieten zien
We spraken met medewerkers van de gemeente en van beide partners en brachten per rol de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in kaart. Ook spraken we met organisaties die deze stap al eerder hadden gezet.
De drie organisaties doen inderdaad vergelijkbaar werk aan panden van dezelfde eigenaar. Maar overlap betekent nog niet dat je het werk kunt overdragen. Schaal, werkwijze, systemen en mensen verschillen sterk. Bovendien verdwijnt er door samenvoegen geen enkele vierkante meter, installatie of melding.
De ervaringen elders wezen dezelfde kant op. In één samenwerkingsverband bleef de begrote besparing uit en duurde het acht jaar voordat de organisatie echt op orde was. Een andere gemeente haalde de taken na zeven jaar weer terug in de eigen organisatie.
Wat was de grootste uitdaging?
Het moeilijkste was de conclusie uitspreken. We onderzochten zes scenario’s, van een nieuwe rechtspersoon tot gezamenlijke inkoop. Geen enkel scenario toonde aan dat de besparing haalbaar was zonder onaanvaardbare risico’s voor kosten, kwaliteit en personeel. Ons advies werd daarom een no-go, in welke vorm dan ook. Dat betekende ook dat de vervolgfases die wij zelf zouden uitvoeren, niet doorgingen.
Wat wel te organiseren viel, was een fundament. Dat fundament is de basis onder elk volgend besluit, ook al levert het de beoogde 325.000 euro niet op.
Of een centrale beheerorganisatie haalbaar is, bleek uiteindelijk minder belangrijk dan de vraag waarom je die zou willen. Als het antwoord vooral financieel is, laat de praktijk zien dat de verwachting zelden uitkomt. Gaat het om kwaliteit, slagkracht en de ontwikkeling van medewerkers, dan zijn er andere wegen. Capelle durfde de vraag opnieuw te stellen, voordat er iets werd opgericht.